كوگىلدىر وتىننىڭ قىزىعىن 1970- جىلداردان باستاپ كورە باستاعان جاڭاقالادا كوپتەن شەشىلمەي كەلە جاتقان تۇيتكىل تازا سۋ ەدى. ويتكەنى اۋدان اۋماعىنان قورى مول سۋ كوزى تابىلماعان. سۋ تازارتقىش ارقىلى اشىق كولدەن تارتىلعان سۋدىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەدى. ءسويتىپ 2017 جىلى تامىز ايىندا «قۇلشىق» جەراستى سۋ كوزىنەن جاڭاقالا توپتىق سۋ قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. وعان تاپسىرىس بەرۋشى – اۋىل شارۋاشىلىق مينيسترلىگىنىڭ سۋ رەسۋرستارى كوميتەتى بولسا, باس مەردىگەر – «ورال ساۋدا-ونەركاسىپ كومپانياسى» جشس. جوبالىق قۇنى 2 ملرد 522 ملن تەڭگە بولاتىن قۇرىلىستىڭ كەلىسىمشارت بويىنشا اياقتالۋ مەرزىمى 2018 جىلدىڭ جەلتوقسان ايى ەدى. مىنە, ءبىر جىلدان ءسال اساتىن ۋاقىت ىشىندە اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ, اۋدان تۇرعىندارىنىڭ كوپتەن كۇتكەن ارمانى ورىندالدى.
بۇل توپتىق سۋ قۇبىرىنان جاڭاقالا اۋدانىنىڭ جاڭاقازان, جۋالىوي, ماستەكساي, مۇقىر, جاڭاجول, سارىكول, جاڭاقالا, كوپجاسار اۋىلدارى تۇرعىندارى تازا اۋىز سۋ الاتىن بولادى. بۇل دەگەنىڭىز – 16 مىڭنان اسا تۇرعىن! قۇبىردىڭ جالپى ۇزىندىعى 150 شاقىرىم, سۋ جينايتىن رەزەرۆۋار سىيىمدىلىعى 2000 تەكشە مەتر. ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ ۇزىندىعى 32 شاقىرىم.
قازىرگى تاڭدا قۇلشىق قۇمداعى سۋ كوزى باسىندا ورنالاسقان التى سۋ ۇڭعىماسى, تۇرعىن ءۇي, ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى, سونداي-اق جۋالىوي ەلدى مەكەنىندە ورنالاسقان ەكىنشى سورعى ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى تولىق اياقتالدى. جۋالىوي ەلدى مەكەنىندەگى 86 ۇيگە سۋ قۇبىرى تارتىلدى.
− بۇل كوپتەن كۇتكەن قۋانىشتى جاعداي. ەلباسى جولداۋىندا اۋىل حالقىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن كوتەرۋدى جۇكتەپ, مىندەتتەگەن بولاتىن. سەبەبى ءوڭىر حالقىنىڭ تەڭ جارتىسى اۋىلداردا تۇرادى. اۋىلدا ادام ءومىرىنىڭ ساپاسىنا اسەر ەتەتىن بىردەن-ءبىر نارسە – اۋىز سۋ, جول, گاز. جاڭاقالادا دا تازا اۋىز سۋ تالاي جىلدان بەرى «جىر» بولىپ كەلە جاتقان ماسەلە ەدى. بۇل ماسەلەنى ەلباسى قولدادى. سونىڭ ناتيجەسىندە 110 ەلدى مەكەن نەمەسە 2000 شاقىرىم سۋ قۇبىرى تارتىلدى. ەڭ باستىسى – تازا اۋىز سۋ بولسا, ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا دا پايدالى بولادى, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى دا ارتادى. سوندىقتان ساپالى اۋىز سۋدىڭ يگىلىگىن, پايداسىن كورىڭىزدەر, دەدى جاڭاقالا توپتىق سۋ قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ارنايى كەلگەن وبلىس اكىمى التاي كولگىنوۆ.
ءوڭىر باسشىسى وسىناۋ ۇلكەن قۇرىلىستى ساپالى اتقارىپ شىققانى ءۇشىن «ورال ساۋدا-ونەركاسىپ كومپانياسى» جشس ديرەكتورى ۆ.كرىلوۆقا العىس ايتتى.
جاڭاقالا اۋدانى تۇرعىندارىنىڭ تازا اۋىز سۋمەن قامتىلۋى 54,8%-دان 82%-عا ءوستى.
ايتا كەتۋ كەرەك, باتىس قازاقستان وبلىسى – ەلىمىز بويىنشا تازا سۋمەن ەڭ ناشار قامتىلعان ءوڭىر سانالاتىن. ەكى جىل بۇرىن باتىسقازاقستاندىقتاردىڭ 64%-ى ساپالى سۋ تۇتىنا المايتىنى انىقتالعان. وسى كەزەڭدە اتقارىلعان جۇمىس ناتيجەسىندە بۇل كورسەتكىش 55%-عا ءتۇستى. جۇرگىزىلگەن سۋ قۇبىرلارىنىڭ ۇزىندىعى 2 مىڭ شاقىرىمعا جەتتى.
جاڭاقالالىقتارمەن قاتار تازا سۋعا قول جەتكىزىپ, كوڭىلى كوتەرىلىپ وتىرعان اۋىلدىڭ ءبىرى – قازتالوۆ اۋدانىنا قاراستى تالدىاپان ەلدى مەكەنى. بۇل اۋىل ەلىمىزدە قولعا الىنعان وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسىنىڭ «اقبۇلاق» باعىتى اياسىندا تازا سۋ جۇيەسىنە قول جەتكىزدى.
تالدىاپان اۋىلدىق وكرۋگىندەگى تازا اۋىزسۋ قۇرىلىسىنىڭ جۇمىسى 778,674 ملن تەڭگە قاراجاتتى قۇرادى. تالدىاپان, سارىقۇدىق, قايشاقۇدىق, قوسوبا اۋىلدارىنا سۋ قۇبىرىن جۇرگىزۋ جۇمىستارىن (قۇبىر ۇزىندىعى – 106,8 كم) «باتىسگازستروي» جشس ساپالى اتقارىپ شىققان. ناتيجەسىندە 1300-دەن استام اۋىل تۇرعىنى تازا اۋىز سۋمەن قامتىلىپ وتىر.
وسى ورايدا اتاپ ايتاتىن ءبىر جايت – قۇبىر قۇرىلىسىنا جەرگىلىكتى زاۋىت ونىمدەرى پايدالانىلعان.
– قۇرىلىس بارىسىندا جەرگىلىكتى ءۇش زاۋىت – «ورال ساۋدا-ونەركاسىپ كومپانياسى» شىعارعان پوليەتيلەن قۇبىرلار, «سترويكومبينات» شىعارعان تەمىربەتون بۇيىمدار, ورال قۇيۋ-مەحانيكالىق زاۋىتىندا جاسالعان سۋ جيناعىش مۇنارالار پايدالانىلدى. جەرگىلىكتى كولىك كومپانيالارى تارتىلدى, سونداي-اق اۋدان تۇرعىندارى دا جۇمىس تاپتى. حالىقتى تازا اۋىزسۋمەن قامتۋ ءىسى كەلەر جىلى دا توقتامايدى. 2019 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىندا تاعى 50 ەلدى مەكەنگە تازا سۋ قۇبىرىن جۇرگىزەمىز, دەدى ءوڭىر باسشىسى التاي كولگىنوۆ.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى
